Oznakowanie ewakuacyjne i BHP — co warto wiedzieć przed zamówieniem

Czym różni się oznakowanie ewakuacyjne od wayfindingu informacyjnego

Oznakowanie ewakuacyjne i BHP pełni inną funkcję niż tabliczki kierunkowe do gabinetu czy działu firmy — jego zadaniem jest bezpieczeństwo osób w sytuacji zagrożenia, a nie codzienna orientacja w budynku. Z tego powodu podlega ono odrębnym przepisom i wymaganiom technicznym, które w konkretnym obiekcie ustala rzeczoznawca ds. ochrony przeciwpożarowej lub inspektor BHP, a nie projektant identyfikacji wizualnej.

Nie oznacza to jednak, że oba systemy działają niezależnie od siebie — w praktyce współistnieją w tej samej przestrzeni i powinny być zaplanowane tak, aby się wzajemnie nie zagłuszały ani nie myliły.

Warto też pamiętać, że oznakowanie ewakuacyjne obowiązuje niezależnie od tego, czy budynek ma w ogóle rozbudowany system informacji wizualnej — nawet niewielki obiekt bez żadnego wayfindingu informacyjnego musi mieć rozwiązane kwestie bezpieczeństwa zgodnie z obowiązującymi go przepisami.

Zarządca budynku, planując modernizację przestrzeni, dobrze robi, traktując oba systemy jako powiązane elementy jednego projektu — nawet jeśli formalnie odpowiadają za nie różni specjaliści, w oczach osoby przebywającej w budynku tworzą jedną, spójną przestrzeń informacyjną.

Kto ustala zakres oznakowania w danym obiekcie

Wymagania dotyczące rodzaju znaków bezpieczeństwa, ich rozmieszczenia, oświetlenia awaryjnego czy planów ewakuacji wynikają z przepisów przeciwpożarowych i BHP oraz z indywidualnej charakterystyki obiektu — jego wielkości, przeznaczenia, liczby osób, które mogą w nim przebywać, oraz układu dróg ewakuacyjnych. Z tego względu konkretny zakres i rodzaj oznakowania dla danego budynku ustala rzeczoznawca ds. ochrony przeciwpożarowej lub inspektor BHP, najczęściej na etapie projektu budowlanego lub odbioru obiektu.

Zarządca budynku, który planuje modernizację lub zmianę układu pomieszczeń, powinien skonsultować z takim specjalistą, czy zmiana nie wymaga też aktualizacji oznakowania ewakuacyjnego — nawet jeśli zmiana dotyczy z pozoru tylko wayfindingu informacyjnego.

Dobrą praktyką jest włączenie takiego specjalisty do rozmowy już na etapie planowania zmian aranżacyjnych, a nie dopiero po ich wykonaniu — pozwala to uniknąć sytuacji, w której gotowa już aranżacja wymaga kosztownej korekty ze względu na niezgodność z wymaganiami bezpieczeństwa.

Elementy typowego systemu oznakowania bezpieczeństwa

Choć konkretne wymagania różnią się między obiektami, typowy system tego typu obejmuje zwykle kilka powtarzalnych elementów, które warto znać, planując przestrzeń razem ze specjalistą.

Ich dokładna liczba, rozmieszczenie i parametry techniczne (wielkość, wysokość montażu, rodzaj oświetlenia) zależą od konkretnego obiektu i powinny zostać ustalone indywidualnie.

Poza samymi znakami istotna jest też ich rozpoznawalność w warunkach ograniczonej widoczności, na przykład przy zadymieniu — dlatego część elementów tego systemu, jak oświetlenie awaryjne, projektuje się z myślą o sytuacjach odbiegających od normalnego funkcjonowania budynku.

• znaki kierunkowe wskazujące drogę ewakuacyjną i wyjścia ewakuacyjne
• oznaczenie miejsc zbiórki po opuszczeniu budynku
• plany ewakuacji umieszczone w widocznych punktach
• oznaczenie sprzętu przeciwpożarowego (np. gaśnic, hydrantów)
• oświetlenie awaryjne i podświetlane znaki kierunkowe

Jak pogodzić oznakowanie bezpieczeństwa z wayfindingiem informacyjnym

Znaki ewakuacyjne mają ustaloną, rozpoznawalną formę, której nie należy zmieniać ani stylizować pod estetykę marki — ich rozpoznawalność w sytuacji zagrożenia jest ważniejsza niż spójność wizualna z resztą oznakowania. Dobra praktyka to zaprojektowanie obu systemów równolegle, tak aby znaki bezpieczeństwa nie były przesłaniane przez tabliczki informacyjne, reklamy czy dekoracje, a jednocześnie nie dominowały wizualnie tam, gdzie nie jest to konieczne.

Warto też zadbać, żeby kolorystyka i symbolika wayfindingu informacyjnego nie przypominała znaków bezpieczeństwa na tyle, by w sytuacji stresowej mogła wprowadzić w błąd — np. unikać zielonych strzałek kierunkowych łudząco podobnych do znaku wyjścia ewakuacyjnego w miejscach, gdzie oba systemy sąsiadują ze sobą.

Warto też unikać sytuacji, w której nowe elementy wystroju wnętrza — na przykład duże grafiki reklamowe czy dekoracje sezonowe — są montowane bez sprawdzenia, czy nie zasłaniają istniejących znaków bezpieczeństwa, nawet jeśli taki montaż wydaje się tymczasowy.

Utrzymanie i aktualizacja oznakowania

Oznakowanie ewakuacyjne wymaga okresowego przeglądu — nie tylko pod kątem stanu fizycznego tabliczek i sprawności oświetlenia awaryjnego, ale też aktualności planów ewakuacji po każdej zmianie układu pomieszczeń czy przeznaczenia przestrzeni. Zmiana, która z punktu widzenia wayfindingu wydaje się drobna — na przykład przestawienie ścianki działowej — może wpłynąć na przebieg drogi ewakuacyjnej i wymagać aktualizacji dokumentacji oraz oznaczeń.

Za weryfikację aktualności i zgodności z przepisami odpowiada rzeczoznawca ds. ppoż. lub inspektor BHP współpracujący z zarządcą obiektu — to on powinien być informowany o każdej istotnej zmianie w budynku.

Warto prowadzić prostą dokumentację przeglądów — datę, zakres sprawdzenia i ewentualne uwagi — tak aby przy kolejnej kontroli czy audycie łatwo było wykazać, że oznakowanie i instalacje z nim związane są regularnie weryfikowane.