Zużycie energii reklamy LED — od czego zależy wynik
Nośnik z diodami LED zużywa energię proporcjonalnie do swojej mocy i czasu, przez jaki świeci. To brzmi banalnie, ale w praktyce właśnie tu popełnia się dwa typowe błędy. Pierwszy to pomylenie mocy zasilacza z mocą rzeczywiście pobieraną przez nośnik: zasilacz bywa dobrany z zapasem, więc jego moc znamionowa jest wyższa niż pobór modułów przy normalnej pracy. Drugi to przyjęcie, że nośnik świeci całą dobę, podczas gdy w rzeczywistości pracuje według harmonogramu zależnego od pory roku i godzin otwarcia.
Na wynik wpływają więc trzy grupy czynników. Pierwsza to parametry nośnika: moc modułów, sprawność zasilacza, liczba i rozmieszczenie diod, ewentualne ściemnianie. Druga to sposób użytkowania: o której włącza się i wyłącza podświetlenie, czy działa codziennie, czy tylko w dni pracy, czy jest sterowane zegarem lub czujnikiem zmierzchu. Trzecia to warunki rozliczeniowe: rodzaj taryfy i stawki opisane w umowie z dostawcą energii.
W tym poradniku świadomie nie podajemy żadnych stawek za energię ani kwot rocznych kosztów. Stawki zmieniają się, zależą od taryfy, dostawcy i charakteru odbiorcy, a podanie liczby w poradniku, który ma być aktualny przez lata, wprowadzałoby czytelnika w błąd. Zamiast tego dostajesz narzędzie: wzór, w który wstawiasz własne wartości. Szerszy kontekst planowania wydatków na reklamę znajdziesz w przewodniku o budżetowaniu reklamy zewnętrznej, a przegląd typów nośników świetlnych w poradniku o rodzajach i zastosowaniach reklamy świetlnej.
Wzór na energię i koszt prądu
Energia zużyta przez nośnik w danym okresie wynika z mocy i czasu pracy. Moc podajemy w watach, czas w godzinach, a wynik dzielimy przez tysiąc, aby otrzymać kilowatogodziny, czyli jednostkę, w której rozlicza się prąd. Wzór zapisujemy tak: energia w kWh równa się moc w W razy liczba godzin, podzielone przez 1000.
Aby otrzymać koszt, mnożysz energię w kWh przez stawkę za jedną kilowatogodzinę z faktury. W zależności od umowy w stawce mogą być zawarte różne składniki, takie jak energia czynna, opłaty dystrybucyjne i podatki, dlatego do obliczeń najlepiej przyjąć łączny koszt jednej kilowatogodziny z ostatnich rachunków, a nie samą cenę energii czynnej. Jeśli rozliczasz się w kilku strefach czasowych, nośnik świecący wieczorem i w nocy należy liczyć według stawki obowiązującej w tych godzinach.
Dobrą praktyką jest policzenie wyniku w trzech skalach: na dobę, na miesiąc i na rok. Dobowy wynik pozwala porównać nośniki między sobą, miesięczny wpisać do budżetu operacyjnego, a roczny użyć w analizie opłacalności inwestycji. Wszystkie trzy wynikają z tego samego wzoru, zmienia się tylko liczba dni.
| Wielkość | Skąd ją wziąć | Uwagi |
|---|---|---|
| Moc nośnika (W) | Tabliczka znamionowa, karta produktu, projekt wykonawczy | Sprawdź, czy chodzi o moc modułów, czy o moc zasilacza |
| Czas świecenia (h) | Plan pracy lokalu, ustawienia zegara lub czujnika zmierzchu | Zmienia się w ciągu roku i zależy od dni tygodnia |
| Stawka za kWh | Ostatnie faktury za energię elektryczną | Przyjmij łączny koszt kilowatogodziny, nie samą cenę energii |
| Liczba nośników | Inwentaryzacja elewacji i wnętrza | Uwzględnij nośniki dodatkowe, jak neon w witrynie lub oświetlenie wejścia |
Przykład rachunkowy z założonymi wartościami
Poniższy przykład ilustruje tok obliczeń. Wartości zostały dobrane wyłącznie dla przejrzystości rachunku i nie opisują żadnego konkretnego produktu ani pomiaru. Załóżmy nośnik o mocy dwustu watów, który świeci osiem godzin na dobę. Energia dobowa to dwieście razy osiem, czyli tysiąc sześćset watogodzin, co po podzieleniu przez tysiąc daje jedną i sześć dziesiątych kilowatogodziny. Jeśli nośnik pracuje trzydzieści dni w miesiącu, miesięczne zużycie wynosi czterdzieści osiem kilowatogodzin.
Aby przejść do kosztu, mnożysz czterdzieści osiem kilowatogodzin przez stawkę, którą masz na swojej fakturze. Nie podajemy jej, bo to jedyna wielkość w tym rachunku, którą musisz wziąć ze swojego dokumentu. Jeśli masz kilka nośników, liczysz każdy osobno i dodajesz wyniki. Jeśli nośnik świeci inną liczbę godzin latem i zimą, liczysz dwa sezony i je sumujesz.
Ten sposób liczenia pozwala też porównać dwa warianty tego samego rozwiązania. Jeżeli jeden nośnik pobiera mniej mocy niż drugi przy podobnej jasności, różnicę w kilowatogodzinach mnożysz przez wspólną stawkę i widzisz, jak wygląda oszczędność w skali roku. Wtedy decyzja o droższym, ale oszczędniejszym wariancie opiera się na rachunku, a nie na odczuciu.
Czas świecenia — największa dźwignia oszczędności
W większości realnych instalacji największy wpływ na zużycie energii ma nie moc nośnika, lecz czas jego pracy. Nośnik, który świeci w godzinach, gdy nikt go nie ogląda, zużywa energię bez żadnej korzyści reklamowej. Dlatego pierwszym krokiem optymalizacji jest dostosowanie harmonogramu do rzeczywistego ruchu klientów i do pory roku.
Najprostsze narzędzia to zegar sterujący i czujnik zmierzchu. Czujnik włącza podświetlenie dopiero wtedy, gdy robi się ciemno, więc latem nośnik świeci krócej niż zimą, bez ręcznych zmian harmonogramu. Zegar tygodniowy pozwala wyłączyć nośnik w dni, w których lokal jest zamknięty.
Warto też rozważyć, czy cała instalacja musi świecić przez całą noc. W miejscach, w których po zamknięciu lokalu nikt nie przechodzi, wyłączenie nośnika zmniejsza zużycie bez straty dla widoczności. Wyjątkiem są nośniki pełniące rolę oznakowania bezpieczeństwa lub orientacji, na przykład przy parkingu lub wjeździe, gdzie decyzję o ciągłości świecenia podejmuje się według potrzeb użytkowników, a nie wyłącznie kosztów.
Ściemnianie, jasność i sposób sterowania
Moc pobierana przez moduły LED zależy od poziomu jasności. Ściemniacz lub sterownik z regulacją pozwala obniżyć jasność w nocy, gdy otoczenie jest ciemne i wysoka luminancja nie jest potrzebna, a nawet bywa uciążliwa dla sąsiadów. W nośnikach z regulacją można ustawić dwa lub kilka poziomów jasności zależnie od pory doby.
Przy ekranach i wyświetlaczach LED ma to szczególne znaczenie, bo ich pobór mocy zależy też od wyświetlanej treści. Jasna, biaława grafika pobiera więcej energii niż ciemna. Sterownik z automatycznym dopasowaniem jasności do światła otoczenia zmniejsza zużycie, a przy okazji ogranicza olśnienie.
Przed zamówieniem nośnika warto zapytać wykonawcę, czy w standardowym wykonaniu przewidziano ściemnianie i jakiego sterownika wymaga. Doposażenie w sterownik po montażu bywa trudniejsze niż jego uwzględnienie w projekcie, bo zasilacz musi być z regulacją zgodny, a przewody sterujące trzeba doprowadzić do szafki lub zegara.
Sprawność zasilacza i straty w instalacji
Moc podana na nośniku to zwykle moc odbierana przez moduły LED. Zasilacz, który zamienia napięcie sieciowe na niskie napięcie stałe, nie ma stuprocentowej sprawności i część energii zamienia na ciepło. Różnica jest tym większa, im gorszej jakości zasilacz i im bardziej odbiega obciążenie od obciążenia optymalnego dla danego modelu.
Z tego powodu przy porównywaniu ofert warto prosić o podanie poboru mocy na wejściu zasilacza, a nie tylko mocy modułów. Zasilacz o zbyt dużej mocy względem obciążenia zwykle pracuje mniej sprawnie niż dobrany z umiarkowanym zapasem. Z kolei zasilacz niedoszacowany nagrzewa się i skraca swoją żywotność, co przekłada się na koszty serwisu.
Dodatkowym źródłem strat jest przewód: na dłuższym odcinku niskiego napięcia spada napięcie i moduły na końcu linii świecą słabiej. Wykonawca rozwiązuje to przekrojem przewodu lub dodatkowym zasilaczem. W projekcie wykonawczym powinien znaleźć się schemat rozmieszczenia zasilaczy i długości przewodów, a ocena, czy instalacja jest kompletna, jest jednym z elementów odbioru.
Zasilanie a przepisy i opłaty
Zużycie energii to nie jedyny koszt związany z zasilaniem nośnika. Jeżeli nośnik ma być podłączony do instalacji budynku, potrzebna jest zgoda właściciela lub zarządcy oraz zgodność z instalacją elektryczną, a prace wykonuje osoba z odpowiednimi uprawnieniami. W budynku wielorodzinnym trzeba ustalić, z którego licznika pobierany będzie prąd i kto za niego płaci, bo nośnik podłączony do liczników części wspólnych to temat do uzgodnienia ze wspólnotą.
Osobną kwestią jest opłata reklamowa, o której decyduje uchwała rady gminy na podstawie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Nie zależy ona od zużycia energii przez nośnik, lecz od jego powierzchni i parametrów zdefiniowanych w uchwale. W rozliczeniu rocznym obie pozycje trzeba więc liczyć oddzielnie, a o zasadach naliczania opłaty piszemy w poradniku o opłacie reklamowej.
Jeśli nośnik stoi w lokalizacji objętej uchwałą krajobrazową, uchwała może ograniczać sposób podświetlenia, na przykład wykluczać światło migające albo ograniczać natężenie. Takie zapisy wpływają zarówno na wybór technologii, jak i na zużycie energii. Przed zamówieniem warto sprawdzić je w urzędzie gminy, zamiast poprawiać projekt po montażu.
Jak zbudować własną tabelę kosztów eksploatacji
Najbardziej użytecznym efektem tego poradnika jest arkusz, który możesz stworzyć w kwadrans. W pierwszej kolumnie wpisz nośniki: nośnik nad wejściem, neon w witrynie, oświetlenie wjazdu. W drugiej ich moc, w trzeciej średni czas świecenia na dobę, w czwartej liczbę dni w miesiącu. Piąta kolumna to energia miesięczna w kWh, szósta koszt po przemnożeniu przez stawkę z faktury. Suma szóstej kolumny to miesięczny koszt zasilania całej reklamy.
Taki arkusz warto aktualizować przy każdej zmianie stawek i po każdej zmianie harmonogramu. Zestawiony z kosztami serwisu i opłatą reklamową, daje pełny obraz kosztów użytkowania nośnika, a nie tylko ceny zakupu. Jest też argumentem w rozmowie z wykonawcą: jeśli dwa warianty mają podobną cenę, a jeden zużywa wyraźnie mniej energii, różnica zwróci się w kolejnych latach.
Jeżeli chcesz zlecić nośnik z dobraną technologią i sterowaniem, opisz w formularzu wyceny lokalizację, godziny pracy lokalu i oczekiwaną widoczność. Projekt nośnika, w tym moc i sposób sterowania, ustalimy po analizie Twojej elewacji.
Najczęstsze pytania
Jak obliczyć zużycie energii przez reklamę LED?
Pomnóż moc nośnika w watach przez liczbę godzin pracy i podziel przez tysiąc, aby uzyskać kilowatogodziny. Aby poznać koszt, pomnóż wynik przez łączną stawkę za kilowatogodzinę z własnej faktury za prąd.
Skąd wziąć moc nośnika?
Z tabliczki znamionowej, karty produktu lub projektu wykonawczego. Warto zapytać wykonawcę, czy podana wartość dotyczy modułów LED, czy zasilacza, bo zasilacz bywa dobrany z zapasem i jego moc znamionowa jest wyższa niż rzeczywisty pobór.
Dlaczego w poradniku nie ma kwot kosztu prądu?
Stawki za energię zależą od taryfy, dostawcy i charakteru odbiorcy oraz zmieniają się w czasie. Zamiast podawać liczby, które szybko stałyby się nieaktualne, poradnik daje wzór, do którego wstawiasz własną stawkę z faktury.
Co najbardziej obniża zużycie energii przez reklamę świetlną?
Zazwyczaj skrócenie czasu świecenia przez zegar lub czujnik zmierzchu, a następnie ściemnianie w nocy i dobór zasilacza o wysokiej sprawności. Sama moc nośnika jest jednym z czynników, ale rzadko największym.
Czy zużycie energii wpływa na opłatę reklamową?
Nie. Opłata reklamowa wynika z uchwały rady gminy i zależy od parametrów nośnika zapisanych w uchwale, a nie od poboru prądu. Obie pozycje kosztowe liczy się oddzielnie.